Thầy giáo Cần Thơ và hành trình “hồi sinh” loài thủy tùng quý hiếm bên bờ tuyệt chủng
Giữa lúc nhiều loài thực vật bản địa đang dần biến mất trước tác động của thời gian và khí hậu, câu chuyện một người thầy ở Cần Thơ âm thầm dành hơn 20 năm để cứu một loài cây quý gần như đã tuyệt chủng – thủy tùng (hay thông nước) – trở thành minh chứng sống động về lòng say mê khoa học và tình yêu thiên nhiên vô bờ bến.Tại cù lao Tân Lộc, giữa dòng sông Hậu hiền hòa, thầy giáo Huỳnh Công Thống, 62 tuổi, đã dựng nên một “kho báu thực vật” với hàng trăm cây thủy tùng khỏe mạnh – loài từng biến mất ở nhiều vùng rừng nguyên sinh Việt Nam.
Hai thập kỷ miệt mài tìm lại một loài cây tưởng đã mất
Thủng thẳng bước qua từng mô đất, thầy Thống kể lại cơ duyên đến với thủy tùng – điều mà ông gọi là “cái duyên không dứt”. Khi còn công tác tại Trường THCS THPT Tân Lộc, ngoài công việc đứng lớp, ông dành trọn thời gian rảnh để nghiên cứu các loài thực vật quý hiếm. Một lần đọc tài liệu, ông biết đến thủy tùng – loài gỗ quý có vân đẹp, nhẹ, bền và đặc biệt không mối mọt, nhưng lại không thể tự nhân giống tự nhiên do điều kiện môi trường thay đổi.
Năm 2000, thầy lặn lội lên Đắk Lắk – nơi duy nhất còn lại vài cá thể thủy tùng – học hỏi cách chăm sóc và tìm kiếm cơ hội mang giống về quê nhà. Từ một cây giống duy nhất, ông bắt đầu hành trình thử nghiệm đầy gian nan.
Để hiểu sâu hơn về đặc tính thực vật học, thầy Thống cũng thường xuyên tham khảo các nguồn tài liệu nghiên cứu và các ứng dụng khoa học hiện đại, trong đó có những nền tảng cung cấp giải pháp cây giống và chăm sóc cây cảnh như Vigen:👉 https://vigen.vn/
Gian truân của người giữ “hồn cây” quý
Không ai ngờ trong hơn 20 năm ấy, thầy thử qua hàng loạt phương pháp nhân giống:
Gieo hạt – không thành công
Giâm cành – cây yếu, khó sống
Chiết cành – tỉ lệ sống cực thấp
Nuôi cấy mô – thất bại vì đặc tính sinh học quá đặc thù
Từng lần cây chết lại là một lần ông buồn rầu nhưng không bỏ cuộc. Chỉ đến khi thử ghép ngọn thủy tùng lên gốc cây bột mộc, ông mới tìm ra chìa khóa hồi sinh loài cây quý.
Từ kỹ thuật này, hàng trăm rồi hàng nghìn cây thủy tùng khỏe mạnh lần lượt ra đời. Đến nay, hơn 2.500 cây đã được nhân giống thành công, trở thành nguồn gen quan trọng cho công tác bảo tồn.
Cù lao Tân Lộc – nơi thủy tùng xanh trở lại
Hiện tại, trên cù lao Tân Lộc đã có:
90 hộ trồng nhỏ lẻ
15 hộ trồng quy mô lớn
Các cá thể thủy tùng đạt chiều cao 10–12 mét, phát triển tự nhiên và ổn định
Thầy Thống chia sẻ:
“Thời gian đầu cây con dễ bị nhiễm bệnh và chết. Tôi phải theo sát từng ngày, phát hiện bất thường là xử lý ngay. Giờ thấy chúng lớn lên vậy, tôi hạnh phúc lắm.”
Nhiều hộ dân từ Cần Thơ, Đồng Tháp đến Hà Nội đã tìm về mua cây giống, mong muốn được trồng và góp phần giữ loài cây quý này. Và như thầy nói, ông luôn sẵn lòng chuyển giao kỹ thuật cho bất kỳ ai có thiện chí.
Khát vọng lớn hơn: bảo tồn nguồn gen và mở hướng nghiên cứu mới
Không dừng lại ở đó, thầy Thống đang nghiên cứu thụ phấn chéo giữa thủy tùng Việt Nam và thủy tùng Trung Quốc để tìm ra hướng phát triển bền vững hơn. Đây được coi là giải pháp khoa học đầy triển vọng, góp phần xây dựng ngân hàng gen thực vật quý hiếm.
Điều đáng trân trọng hơn, hành trình này hoàn toàn phi lợi nhuận. Với thầy Thống, thủy tùng không chỉ là cây cảnh, mà là di sản thiên nhiên cần được gìn giữ cho thế hệ sau.
Giá trị lan tỏa – khi một người thầy truyền cảm hứng bảo tồn thiên nhiên
Câu chuyện của thầy giáo Huỳnh Công Thống không chỉ dừng lại ở việc nhân giống thành công một loài cây quý, mà còn lan tỏa ý nghĩa lớn hơn:
Tinh thần kiên trì nghiên cứu
Ý thức bảo tồn tài nguyên bản địa
Khát vọng gìn giữ di sản xanh cho cộng đồng
Ngày càng có nhiều bạn trẻ, nhà vườn, người yêu cây cảnh tìm đến học hỏi và trải nghiệm mô hình này. Nhiều người còn so sánh sự hồi sinh của thủy tùng với sự phát triển mạnh mẽ của những dòng kiểng lá hiện đại như Anthurium, Aglaonema – những loài cây đang rất được ưa chuộng và cũng cần nhân giống, chăm sóc đúng kỹ thuật.👉 Xem thêm: https://vigen.vn/kieng-la-nhap-khau-noi-dia/
Kết luận
Từ một cây giống đơn độc cách đây 20 năm, đến nay cù lao Tân Lộc đã trở thành “ngôi nhà mới” của loài thủy tùng gần như tuyệt chủng.Và đằng sau thành tựu ấy là tấm lòng của một người thầy – người đã dành cả thanh xuân để giữ lại một “báu vật xanh” cho đất Việt.
Nếu mỗi vùng quê đều có những con người hết lòng vì thiên nhiên như thầy Thống, chắc chắn hành trình bảo tồn thực vật quý hiếm của Việt Nam sẽ còn đi xa hơn nữa.
Cách chăm sóc cây cảnh trong chậu đúng kỹ thuật để cây luôn xanh tốt, bền dáng
Cây cảnh trồng trong chậu từ lâu đã trở thành một phần không thể thiếu trong không gian sống của nhiều gia đình, từ nhà ở, văn phòng đến sân vườn, ban công. So với cây trồng trực tiếp xuống đất, cây cảnh trong chậu có phạm vi sinh trưởng hạn chế hơn, dễ bị tác động bởi môi trường và cách chăm sóc của con người. Vì vậy, để cây sinh trưởng ổn định, tán lá xanh tươi, dáng cây bền đẹp theo thời gian, người trồng cần nắm vững kỹ thuật chăm sóc một cách bài bản và khoa học.
Sau khi cây đã được trồng ổn định trong chậu, bộ rễ bắt đầu phát triển, cây bén đất và ra lá mới, giai đoạn chăm sóc đóng vai trò quyết định đến sức sống lâu dài của cây. Hai yếu tố quan trọng nhất trong quá trình này chính là tưới nước và bón phân, bên cạnh đó còn có việc lựa chọn nguồn nước, phương pháp tưới, thời điểm bón phân và cách điều chỉnh sinh trưởng phù hợp với từng loại cây.
Bạn đọc có thể tham khảo thêm nội dung tiếp theo để có cái nhìn đầy đủ và cụ thể hơn: trung tâm nuôi cấy mô đà lạt
Nguyên tắc tưới nước cho cây cảnh trồng chậu
Tưới nước là khâu quan trọng hàng đầu trong chăm sóc cây cảnh trồng chậu. Do không gian đất trong chậu hạn chế, cây không thể tự điều tiết lượng nước như khi trồng ngoài đất tự nhiên. Nếu tưới thiếu nước, cây nhanh chóng héo úa, chậm phát triển; ngược lại, nếu tưới quá nhiều, đất dễ bị úng, rễ thiếu oxy và dẫn đến thối rễ.
Khi tưới nước cho cây cảnh trong chậu, người trồng cần lưu ý một số yếu tố cơ bản.
Thứ nhất là kích thước chậu hoặc bồn trồng. Chậu càng nhỏ, lượng đất giữ nước càng ít, do đó cần tưới nước với tần suất nhiều hơn. Chậu lớn có khả năng giữ ẩm tốt hơn nhưng cũng cần kiểm soát lượng nước để tránh đọng nước lâu ngày.
Thứ hai là nhu cầu nước của từng loại cây. Các loại cây mọng nước, cây sa mạc, xương rồng, sen đá chỉ cần lượng nước rất ít và không chịu được úng. Ngược lại, các cây thủy sinh hoặc cây ưa ẩm cần đất luôn ẩm và phải tưới thường xuyên hơn. Hiểu rõ đặc tính sinh học của cây là điều kiện tiên quyết để tưới nước đúng cách.
Thứ ba là mục đích điều chỉnh sinh trưởng. Trong một số trường hợp, người trồng muốn hạn chế tốc độ sinh trưởng của cây để giữ dáng hoặc kích thước, có thể chủ động giảm lượng nước tưới, chỉ cung cấp mức tối thiểu để duy trì sự sống cho cây mà không kích thích sinh trưởng mạnh.
Nguồn nước tưới cho cây cảnh cũng cần được đặc biệt chú ý. Nước tưới phải sạch, không chứa các chất độc hại, không nhiễm mặn và không mang mầm bệnh. Nước bẩn hoặc nước mặn tuyệt đối không nên sử dụng để tưới cây cảnh. Đối với nước giếng khoan, do thường chứa nhiều kim loại nặng hoặc khí hòa tan, cần để ngoài trời từ 1 đến 2 ngày cho bay hơi và lắng cặn trước khi sử dụng.
Kỹ thuật tưới nước đúng cách cho cây cảnh trong chậu
Sau khi đã lựa chọn được nguồn nước phù hợp và xác định nhu cầu nước của cây, bước tiếp theo là xác định lượng nước tưới cho mỗi lần tưới. Lượng nước cần đủ để làm ẩm toàn bộ bầu đất trong chậu, đạt khoảng 60% sức giữ ẩm của đất. Mức ẩm này giúp rễ cây hấp thu nước tốt mà không gây co giãn đột ngột của đất, tránh làm đứt hoặc tổn thương rễ non.
Thời điểm tưới nước lý tưởng nhất là vào buổi sáng từ 7 đến 8 giờ hoặc buổi chiều từ 16 đến 17 giờ. Tránh tưới vào giữa trưa nắng gắt hoặc tối muộn vì dễ gây sốc nhiệt hoặc tạo điều kiện cho nấm bệnh phát triển.
Phương pháp tưới nên sử dụng là tưới phun nhẹ với dụng cụ tạo hạt nước nhỏ. Khi tưới, đưa vòi phun đều tay, di chuyển liên tục, không tưới dồn nước vào một vị trí cố định để tránh làm đất đóng váng. Nước cần thấm đều và ngấm dần xuống đất, không chảy tràn trên bề mặt.
Trong trường hợp người trồng không có mặt ở nhà thường xuyên, có thể áp dụng phương pháp tưới thấm. Cách làm là đặt chậu cây vào một chậu lớn hơn có chứa nước, để đất trong chậu trồng cây tự hút nước lên theo cơ chế mao dẫn. Mực nước trong chậu chứa nước chỉ nên ngang hoặc cao hơn đáy chậu trồng cây một chút. Nếu mực nước quá cao, đất sẽ hút nước quá nhiều, gây úng và làm rễ cây bị ngạt.
Bón phân cho cây cảnh trồng chậu đúng cách
Do cây cảnh trồng trong chậu sinh trưởng lâu dài trong một lượng đất cố định, dinh dưỡng trong đất sẽ dần cạn kiệt theo thời gian. Vì vậy, việc bón phân là cần thiết, đặc biệt đối với những cây trồng lâu năm hoặc khi người trồng muốn điều chỉnh sinh trưởng theo ý muốn.
Có hai phương pháp bón phân phổ biến cho cây cảnh trong chậu là bón trực tiếp vào đất và bón thông qua nước tưới lên lá. Trong thực tế, phương pháp bón phân hòa tan vào nước tưới được áp dụng nhiều hơn vì phù hợp với không gian chậu hẹp và giúp cây hấp thu nhanh.
Các loại phân sử dụng cho cây cảnh trồng chậu nên là phân dễ tiêu, nhanh phân giải để cây có thể sử dụng ngay. Đây là hình thức bón thúc, khác với bón lót bằng phân hữu cơ chậm tan thường thực hiện trước khi trồng hoặc khi thay đất, thay chậu.
Bên cạnh các nguyên tố đa lượng như đạm, lân, kali, người trồng cũng cần chú ý bổ sung phân vi lượng cho cây. Thông thường, phân đa lượng được bón trực tiếp vào đất, còn phân vi lượng nên hòa tan vào nước để phun hoặc tưới cho cây giúp hấp thu hiệu quả hơn.
Liều lượng phân bón phụ thuộc vào nhiều yếu tố như nhu cầu của từng loại cây, giai đoạn sinh trưởng, mùa vụ, loại phân sử dụng và kích thước chậu trồng. Đối với cây cảnh, tỷ lệ phân bón thường được áp dụng là N:P:K = 1:3:1 kết hợp với phân vi lượng để đảm bảo cây phát triển cân đối, lá xanh, rễ khỏe và hoa đẹp.
Thời điểm bón phân thích hợp cho cây cảnh
Thời kỳ bón phân có ảnh hưởng rất lớn đến hiệu quả sinh trưởng của cây. Đối với các cây cảnh có hoa hoặc quả, tuyệt đối không bón phân khi cây đang ra hoa hoặc kết quả vì có thể làm rụng hoa, rụng quả. Thời điểm thích hợp nhất là bón trước giai đoạn ra hoa hoặc sau đó từ 15 đến 20 ngày.
Cây còn non, ít tuổi thường cần bón phân nhiều lần trong năm để kích thích sinh trưởng. Ngược lại, cây lớn tuổi, sinh trưởng chậm thì chỉ cần bón với tần suất ít hơn. Thời điểm bón phân tốt nhất thường rơi vào đầu mùa mưa, cuối mùa mưa, hoặc vào vụ xuân và vụ thu khi cây sinh trưởng mạnh.
Khi bón phân trực tiếp vào đất, người trồng cần xới nhẹ bề mặt đất để phân dễ ngấm và tránh làm tổn thương rễ. Đồng thời, nên kết hợp tưới nước sau khi bón để phân hòa tan và phân bố đều trong bầu đất.
Để cây cảnh trồng chậu sinh trưởng khỏe mạnh, bền dáng và giữ được giá trị thẩm mỹ lâu dài, việc chăm sóc đúng kỹ thuật là yếu tố then chốt. Bên cạnh kỹ thuật tưới nước và bón phân, việc lựa chọn cây giống ban đầu từ những đơn vị uy tín như trung tâm giống cây cũng góp phần quan trọng giúp cây khỏe, ít sâu bệnh và dễ chăm sóc trong quá trình trồng chậu lâu dài.
Trong bối cảnh nhu cầu giống cây trồng ngày càng tăng cao, việc tìm kiếm một đơn vị uy tín chuyên cung cấp cây giống chất lượng, nguồn gốc rõ ràng và ứng dụng công nghệ cao đang trở thành mối quan tâm hàng đầu của người làm nông nghiệp trên khắp Việt Nam. Vì vậy, ViGen.vn – Trung tâm cây giống ViGen là đơn vị chuyên cung cấp giống cây trồng, giống cây và cây giống Việt Nam ứng dụng công nghệ cao, đặc biệt là cây giống cấy mô, với nguồn cung ổn định từ trại cây giống, trại giống cây trồng đạt chuẩn, phân phối cây giống giá sỉ và bán cây giống qua hệ thống đại lý toàn quốc, giúp khách hàng dễ dàng tìm được địa chỉ mua cây giống uy tín khi cần mua cây giống ở đâu, từ nhà sản xuất cây giống đến nguồn cung cây giống chất lượng cao.